Истиқлолияти давлатӣ бунёди асосии давлатдории имрӯзаи миллати тоҷик ба шумор рафта, арзишҳои волои миллӣ, таърихӣ ва инсониро дар худ таҷассум менамояд. Ин ҳолати соҳибихтиёрӣ на танҳо озодии сиёсии кишвар, балки рамзи воҳиди давлатӣ, ҳуввияти миллӣ ва ватандӯстии амиқ мебошад. Дар тӯли 35 соли соҳибистиқлолӣ, Тоҷикистон бо сарфи назар аз душвориҳои зиёд – аз ҷумла ҷанги дохилии солҳои 1992-1997, бӯҳрони иқтисодӣ ва таҳдидҳои ҷаҳонии амниятӣ – тавонист пояҳои давлатдории худро мустаҳкам гардонад ва мавқеи худро дар арсаи байналмилалӣ боло барад.

Истиқлолият дар сатҳи хонавода низ эҳсос мешавад: субот, амният ва осоиш дар оила ва ҷомеа бевосита ба ҳаёти ороми мардум табдил меёбад. Ин раванд аз муҳити хонавода то маҳал, аз маҳал то ноҳия, аз ноҳия то вилоят ва тамоми кишвар паҳн мегардад. Вақте ки мардум дар атрофи ғояҳои миллӣ ва ормонҳои умумӣ муттаҳид мешаванд, онҳо бо ифтихор аз соҳибистиқлолӣ сухан мегӯянд. Баръакс, тафаккури маҳалгароӣ ва ҷудоихоҳӣ метавонад манфиати миллӣ ва тамомияти давлатро зери хатар гузорад.

Таърихи пурфоҷиаи тоҷикон нишон медиҳад, ки ҳар гоҳ ғояи миллӣ ба ҳуҷумҳои идеологӣ ва фарҳангии бегона рӯбарӯ гаштааст, оқибат шикасту маҳрумиятҳои сахт ба вуҷуд омадаанд. Аз ин рӯ, миллати тоҷик пас аз фурӯпошии Иттиҳоди Шӯравӣ ба андешаи миллӣ ҷонибдорӣ намуд ва онро аз осеб ҳифз кард. Маҳз иродаи устувори Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, буд, ки тафаккури миллӣ таквият ёфта, аз ҳуҷумҳои идеологӣ ва фарҳангӣ эмин монд.

Файзи истиқлол, бо роҳнамоии Пешвои миллат, барои Тоҷикистон дастовардҳои назаррас овардааст. Аз соли 2010, ки марҳилаи рушди устувор оғоз ёфт, кишвар дар самтҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва инфрасохторӣ ба пешрафти назаррас ноил гаштааст. Барои мисол:

- Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД) дар ин давра зиёда аз 3 маротиба афзоиш ёфт ва ба зиёда аз 130 миллиард сомонӣ расид (мувофиқи маълумоти Омори солонаи ҶТ).

- Беш аз 90% аҳолӣ бо барқи доимӣ ва беш аз 85% бо оби тозаи ошомиданӣ таъмин мебошанд.

- Дар самти инфрасохтор, роҳҳои мошингарди байналмилалӣ (масалан, «Душанбе – Хуҷанд», «Душанбе – Хоруғ», «Душанбе – Бохтар» ва роҳи «Варзоб – Анзоб») бозсозӣ ва навсозӣ шуданд.

- Соҳаи маориф: 80% мактабҳо бо интернети суръатнок ва асбобҳои замонавӣ таъмин шудаанд.

- Дар соҳаи тандурустӣ: 15 маркази нави тиббӣ дар минтақаҳои дурдаст бунёд гардид.

Ин дастовардҳо нишон медиҳанд, ки истиқлолият на танҳо рамзи сиёсӣ, балки омили воқеии беҳбуди зиндагии мардум мебошад. Дар айни замон, таърих ба мо меомӯзад, ки ҳифзи истиқлол ва муқовимат ба ҳуҷумҳои фарҳангӣ-иттилоотӣ аз маърифат, хирад ва огоҳии миллӣ сарчашма мегирад. Чунон ки ҳакимони гузашта таъкид намудаанд: «Оне, ки хирад ва ҳикмат меофарад, фарзанди башарият ва абадият хоҳад буд». Тоҷикистон низ бо такя ба хираду ҳикмати миллӣ метавонад дар уқёнуси тағйироти ҷаҳонӣ мавқеи худро устувор нигоҳ дорад.

Дар асри муборизаҳои иттилоотӣ ва ҳамлаи фарҳангӣ, ҳифзи истиқлолияти давлатӣ бевосита ба таҳкими ҳуввияти миллӣ вобаста аст. Ҳуввияти миллӣ ба мо имкон медиҳад, ки худро шиносем, фарҳанги худро эҳтиром намоем ва аз анъанаҳои неки гузашта ибрат гирем. Дар ин роҳ, пайравӣ аз сиёсати хирадмандонаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон арзиши идеологии устувори миллат аст. Ҳамчунин, Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон (моддаи 1) ҳамчун асоси ҳуқуқии ҳифзи соҳибихтиёрӣ амал мекунанд.

Дар баробари ин, истиқлолият дорои вазифаҳои муҳим мебошад, ки иҷрои онҳо ба тамомияти кишвар мусоидат мекунад:

1. Вазифаи муттаҳидгардонӣ – ҷамъ овардани миллат ва халқиятҳои гуногуни мамлакат барои ояндаи умумӣ;

2. Вазифаи сафарбарсозӣ – шарик кардани ҳамаи шаҳрвандон ба тақдири Ватан, новобаста аз миллат, забон, нажод ё дин;

3. Вазифаи тарбиявӣ – эҳёи ифтихори мероси таърихӣ ва арзишҳои ахлоқии ниёгон;

4. Вазифаи ташаккулдиҳӣ – рушди касбият, тавонмандии зеҳнӣ ва маърифати ҷомеа.

Ин вазифаҳо дар амалияи давлатдории Тоҷикистон, аз ҷумла дар Барномаи давлатии рушди маориф (2020-2025) ва Стратегияи миллии рушд (2021-2030) инъикос ёфтаанд.

Ҷаҳони имрӯз саҳнаи муборизаи ақлҳост. Дар чунин шароит, кишваре метавонад зинда монад, ки ба маърифат ва тафаккури миллӣ такя кунад. Тоҷикистон бо забони худ, бо дониши худ ва бо шинохти худ ба майдони таърих ворид шудааст. Ҳар миллат танҳо дар сурати доро будан ба як фазилати асосӣ – ақлу хирад – метавонад аз таъсири қудратҳои беруна раҳоӣ ёбад ва рисолати худро дар миёни халқҳои дигар иҷро намояд.

Истиқлоли андеша ва истиқлоли хирад маънои онро дорад, ки мо дар иҷрои вазифаҳои давлатӣ содиқ буда, рӯ ба илм орем ва ба талош барои такмили касбият бипардозем. Маҳз дар чунин шароит мо метавонем худро аз низомҳои сиёсӣ ва иқтисодии беруна раҳо созем ва дар баробари душвориҳои замона истодагарӣ кунем. Далели равшани ин гуфта, он аст, ки дар солҳои 2010-2025 сатҳи маърифати аҳолӣ (саводи умумӣ) аз 97% ба 99,5% расидааст ва шумори донишҷӯён дар донишгоҳҳо беш аз 3 баробар афзоиш ёфтааст.

Тоҷикистон кишварест бо таърихи бой, ки дар тӯли асрҳо давраҳои заррини фарҳангро таҷриба кардааст. Бо ин сармояи таърихӣ, имрӯз мо бояд барои рушди босубот, беҳбуди сифати зиндаги ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии ҳар як шаҳрванд талош намоем. Ҳуввияти миллӣ дар намоиши бузурги хештаншиносӣ таҷассуми истиқлоли мост. Он ба мо имкон дод, ки ба ҷаҳон нишон диҳем, чӣ гуна қавми тоҷик аз маъҷузияти таърих берун омад, миллат гардид, давлат сохт ва ба суҳбати байналмилалӣ даромад.

Аммо ояндаи истиқлол бо чолишҳои нави ҷаҳонӣ рӯбарӯ аст:

- Таҳдидҳои иттилоотӣ – паҳншавии иттилооти бардурӯғ ва ҳаводиси бархамида;

- Ҳуҷумҳои фарҳангӣ – таъсири бегона ба арзишҳои миллӣ ва анъанаҳо;

- Тағйирёбии иқлим – бахусус дар кишвари кӯҳсор, ки ба соҳаи кишоварзӣ ва энергетика таъсир мерасонад;

Барои баромадан аз ин чолишҳо, мо ба дастгирии илм, таҳқиқот, иқтисоди рақамӣ ва маорифи муосир ниёз дорем. Барномаи рушди Тоҷикистон то соли 2030, ки аз ҷониби Ҳукумат тасвиб шудааст, самтҳои афзалиятноки рушдро муайян мекунад, ки дар онҳо ҳифзи истиқлолият ва таҳкими давлатдорӣ мавқеи марказӣ доранд.

Ҳамин тариқ, истиқлолияти давлатӣ гавҳараки чашми кишвар ва сармояи бебаҳои миллати тоҷик аст. Он на фақат озодии сиёсӣ, балки маънои таҳкими ваҳдат, эҳтиром ба арзишҳои миллӣ, ташаббус дар илму маориф, мубориза бо ҷаҳл ва даст кашидан аз ҳама гуна ҷудоихоҳӣ мебошад. Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бори дигар таъкид намуданд, ки арзишҳои истиқлолияти кишварро чун гавҳараки чашм бояд эҳтиёт намуд ва он рӯзҳои сангини таърихро ҳаргиз фаромӯш накард.

Аз ин рӯ, вазифаи ҳар як шаҳрванд – новобаста аз мансубияти миллӣ, динӣ ва сиёсӣ – чунин аст:

- бо арҷгузорӣ ба Конститутсия ва қонунҳои кишвар;

- бо тарғиби худшиносии миллӣ ва эҳтиром ба мероси фарҳангӣ;

- бо такя ба илм ва маърифат дар роҳи касбӣ ва шахсӣ;

- бо муттаҳидӣ дар рӯбаруи таҳдидҳои беруна.

Тоҷикистон дар тӯли 35 соли соҳибистиқлолӣ исбот намуд, ки бо иродаи устувор, хиради миллӣ ва сафарбарии нерӯҳои дохилӣ метавонад ба қуллаҳои баланд даст ёбад. Бо боварӣ метавон гуфт, ки ояндаи кишвар равшан аст, ва истиқлоли мо абадӣ хоҳад буд, зеро он дар дили ҳар як тоҷик ва дар таърихи пурғановати миллати мо реша дорад.

Фарорасии ҷашни 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон муборак бод, ҳамватанони азиз!

Саидзода М.Ё. – ходими хурди шуъбаи масоили мубрами илмҳои ҳуқуқи конститутсионии Институти давлат ва ҳуқуқи АМИТ.