Истиқлолият ин эҳсоси қарзи ватандорӣ ва масъулияти ҳар фарди соҳибхирад дар назди ҷомеа, халқ ва миллати хеш аст. Худшиносии миллӣ мероси таърихӣ бо мафҳуми воқеии хотираи таърихӣ мебошад, ки дар дастовардҳои фарҳангӣ-миллӣ ва дар хиради давлатдорӣ инъикос мегардад.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Эмомалӣ Раҳмон

Дар ҷаҳони пурталотуми имрӯз Тоҷикистон, ки бо ниёзи рӯзафзун ва тайини тадвин аз истиқлол аст, давлатест, ки мавҷуд аст, сиёсат дорад, майдони зиндагии маънавии хеш меҷӯяд, иқдомҳо анҷом медиҳад ва ба сӯи оянда менигарад. Истиқлол, ки назар ва нишонаи давлатдорӣ аст, маҳз дар ин айём инсон худро мешиносад ва ҳуввияти хеш меҷӯяд.

Худшиносӣ ва шинохти миллӣ амри нахустини тасмимгирӣ барои худсозӣ аст. Амри шинохти миллӣ баҳри худшиносӣ бо мақсади худсозӣ аз ҷиҳати созгорӣ ва ҳидоят инсонро аз ҳаёти иҷтимоӣ огоҳ менамояд ва дар ин ҷиҳат, ба хайру саодати хеш мерасонад. Барои расидан ба ин ормон, тасмимгириҳо, зарурияти мавқеъёбӣ (мавқеъ доштан), ниёзҳо ва арзишҳои мавриди ниёзи маънавии инсон аз масъалаҳое мебошад, ки инсонро ба омодагӣ ва омӯзишҳои (саводи) мавриди ниёз ҳидоят менамояд. Аз ҷиҳати баҳрагирӣ, ки инсон дар робита бо истиқлол, аз он ҷиҳат, ки сармояи кишвар аст, нақши ояндаи созгори он буда (шуда) метавонад ва бояд барои созгории он омодагӣ ва тадбир дошта бошад, барои таҷлили он вазифадор бошад, огоҳӣ ва маҳорати лозимиро дар даст дошта бошад.

Манзур аз худшиносӣ ва шинохти миллӣ, пардохтан ба хеш, шакл додан ва ҷиҳат бахшидан ба истиқлол аст. Ҳадаф аз ин худковӣ ин аст, ки инсон бо тамоил дар ҳастии хеш, истеъдодҳои дарунӣ, кӯшишҳои ботинӣ, ҳадафҳои аслӣ ва ниятҳои ниҳоии худ, ҳақиқати истиқлолро мешиносад ва ҳастии худро дар ҳастии ӯ мебинад.

Шинохти миллӣ камоли ҳақиқати инсон аст, ки маънои дарки виҷдонии истиқлолро дорад. Шинохти миллӣ ихтиёру интихоб аст, бо ибораи дигар, худшиносӣ барои шинохти миллӣ тафаккур пайи инсонни миллӣ аст, ки аз чашмаҳои ҳаётбахши маънавии кишвари куҳанбунёд сарчашма мегирад.

Истиқлоли миллӣ уфуқи диди равшани шинохту худшиносии инсон аст, ки худсозиро равшанӣ медиҳад, дар ҳамоҳангӣ бо худогоҳӣ чархи ҳастиро ҳамқадам ба замон месозад. Дар ин ҳангом, маънии истиқлол ватандорӣ аст, айён аст ва таҷриба ҳам буд, ки муқовиматҳои сиёсӣ-динӣ афкору андешаи мардумро заҳролуд намуданд ва боис гардиданд, ки муборизаҳои шадид ба тарзу усули ҷоҳилона сурат гиранд. Ҳар гурӯҳ манфиати маҳдуди сиёсии худро аз манфиати миллӣ боло медонист. Ин аз муқовиматҳои нокоми сиёсӣ дар таърихи навини Тоҷикистон гароишҳо ба фурӯпошии миллиро ба бор овард. Ин муқовиматҳои сиёсӣ гирифтори идеологияи бофтаи хеш буданд.

Бо истиқлоли миллӣ, бо таъбири дигар, ба ҷои сукуту хоби зимистонӣ боғи умед, паёмҳову навигариҳо ва таҳвилу дигаргунӣ эҷод гардиданд. Имрӯз Тоҷикистон матолиби дигаргунии авзои маънавиро дорад, зеро толиби ин эҷод мактаби давлат-дорӣ аст. Толи­би тавсеа ва пешрафт аст. Агар ба таърихи навин бинигарем, тайи си соли истиқлол Тоҷикистон ҳамеша дар таъсири ҳар гуна дахолат қарор дошт ва ҳама тафриқаву тафовут, ба нобудӣ расиданд. Дар дохили Тоҷикистон ҳама вақт ҷараёнҳои муайяни сиёсии аз хориҷ вурудомада маншаи дахолат ба кишварро доштанд. Истиқлол, ки си сол қабл насиби миллат гашт, имрӯз посухҳову ниёзҳо надорад. Ин истиқлол дастоварди миллат аст ва эҳтироми он муҳим аст. Имрӯз дар таъмини комили аҳкоми истиқлолияти давлатӣ, ки миёни онҳо ҳам атеисту ҳам диндор аст, бояд ваҳдати миллӣ чун ормони миллӣ мисли гавҳараки чашм ҳифз карда шавад ва дар ин замина худшиносӣ ва шинохти миллӣ тақвият дода шавад.

Сиюпанҷ соли истиқлол мактабҳо ва дарсҳо дорад ва давлату давлатдорӣ замонҳо ва маконҳоро ба ёд меоварад. Имрӯз зери парчами истиқлол нерӯҳои миллӣ самимона ва садоқатмандона дар роҳи истиқлол, ки пайроҳаи сулҳу субот аст, пайванд аст. Ин ҳам маълум аст, ки имрӯз шикастаниҳо, аз гур гирифтаниҳо қоидаҳои сиёсӣ-динӣ гардиданд, аммо аз ҳар ҷиҳат, аз ҳар паҳлӯ созандагӣ эҷод мегардад, пайвастагиҳоро бо номи ҳуввияти миллӣ лафз мекунад. Давлатдории имрӯз падидаи нодире дар саҳнаи таърихи ҷомеаи башар аст, ки ба гузашта зару зевар медиҳад. Возеҳ аст, ки давраи созгорӣ фароҳам омад, ки барои нақшофариниш муҳим аст. Ба вижа, дар ин густариш, баҳри истиқлоли миллӣ ва густариши он ба сӯи ҳадафҳои бунёдкорӣ ва созандагӣ аҳамият дорад. Бунёдкорӣ ва созандагӣ подоши истиқлол аст. Ин истеҳкомест, ки таблиғоти сархурдагонро, ки имрӯз арзон аст, гом мезанад, зеро тарҳо дар бунёдкорӣ ва созандагӣ дармону ормонҳои миллӣ ошкор мегардад. Гузаштаи мо дар масири таърих бо хати сурх ҷовидона навишта шудааст ва имрӯз дар зикр, саъй ва эҷод боқӣ мондааст ва баҳри густариши худшиносӣ ва шинохти миллӣ кофӣ аст.

Истиқлол барои инсон танҳо ба унвони як андешаву эътиқод ва фақат як мактаби фикрӣ нест, балки истиқлол барои инсон муҳимтарин бақо аст, ки ҳастии ӯ, мавҷудияти ӯ, вуҷуди ӯ ва худшиносии ӯро барои худсозӣ хулоса мекунад. Ҳамаи талошҳои худшиносӣ ва шинохти миллӣ барои тасдиқи мактаби давлатдорӣ аст, ки дар пайраҳаи истиқлол фишорҳо, таъсироти сиёсӣ-динӣ ва таблиғотҳои натавонро пушти сар мепартояд. Худшиносӣ ва шинохти миллӣ судури истиқлол, судури андешаҳо ва гавҳари маънавиёти давлатдорӣ аст. Пирӯзии истиқлол дар талошҳои доимӣ баҳри такмилу густариши давлатдорӣ, ҳуввияти миллиро, дар худшиносӣ ва шинохти миллӣ тавзеҳ медиҳад.

Яке аз усули муҳими шинохти миллӣ эҷоди заминаҳои муносиби худогоҳӣ аст. Имрӯз эҷоди назариявӣ ва амалии шинохти миллӣ ва худогоҳӣ муҳим аст, зеро «ҷӯяндагоне» ҳастанд, ки марзҳои ҳуввияти миллиро намепазиранд, бо худбохтагии худ дунболи арзишҳои ғайримиллӣ, ки ҷилавҳои фиребанда ва дар воқеъ, маҳвкунанда доранд, мебошанд. Яъне, муҳимтарин ҳадафи ҳукумат

дар ҷомеа фароҳам кардани заминаҳои иҷтимоӣ-иқтисодӣ ва маънавии эҳёи худшиносии миллӣ аст. Ҳарчанд, ки инсон хушку холӣ шинохти миллиро тарғиб кунем, фоидаи миллӣ аз он маҳдуд аст. Худогоҳӣ ҳарчи қадар дар ҷомеа тавсиа ёбад, пешрафт ва расидани ҳукумат ба ҳадафи сиёсӣ осонтар мегардад.

Ҳадафи дигари қудрати сиёсӣ (давлат, ҳукумат) дар низоми саҳеҳ эҷоди фазои равшану шарифонаи худшиносии миллӣ аст. Аз ин дидгоҳ, вазифаи мо – зиёиён тарбияи ваҷҳи худшиносӣ дар пайванди дастуроти он аст. Ҳоло вақти он аст, ки ислоҳи маънавӣ-ахлоқии инсон дар партави Истиқлол тарҳрезӣ карда шавад.

Мо, бояд акнун донем, ки худшиносӣ ва шинохти миллӣ мисоли ваҳдати миллӣ аст, ки нерӯҳои азими миллат бо гиромадани худ онро собит кардааст. Ин як захираи бузурге аст, ки имони худогоҳиро устувор менамояд. Вақте, ки дар илми ҷомеашиносии кишвар амалияи имони худшиносӣ ва шинохти миллӣ таҳқиқ пайдо кунад, он вақт, бинои воқеии худогоҳӣ таҳрезӣ мегардад. Агар имони худшиносӣ ва шинохти миллӣ ҷӯшидаи дилҳои мардум ва ба амали онҳо ҳамроҳ нашавад, дар дилҳои мардум печидагиҳо, гароишҳо, бархурдҳо бо ҳам пайванд мешаванд. Маҳз дар ин вазъ, таҳлили илмии худшиносӣ ва шинохти миллӣ, дар шароити имрӯз, ормони муштараки миллӣ, ба дилҳо ва бозуҳо қувват бахшидан аст. Ҷомеаи Тоҷикистон бояд ҳеҷ гоҳ хилқати ваҳдат ва иттифоқро аз даст надиҳад, зеро мухолифини сиёсӣ, ки арзҳо ва марзҳои сиёсиро намешиносанд, саъй доранд ва саъй менамоянд, ки бо баҳонаҳои мухталифе байни иҷтимои миллӣ ихтилоф андозанд. Онҳо ҳатто намедонанд, ки ин ихтилофи онҳо чи балои азимеро ба вуҷуд меорад. Ҳеҷ кас ва ҳеҷ гурӯҳи ифротӣ набояд саъй кунад, ки миллатро таҷзия ва тақсим кунад. Дар ин вазъ, расонаҳои иҷтимоӣ, радио, телевизиони кишвар, ҳама ва ҳама таблиғотро баҳри аз миён бурдани нифоқи миллӣ, бадбинӣ, бедилӣ тарғиб намоянд.

Худшиносӣ ва шинохти миллӣ меҳвари Истиқлол аст, зеро Истиқлол муҳимтарин атои илоҳӣ ба инсон аст. Бинобар ин, миллат (давлат) ҳоло барои дастёбӣ ва ҳаққи табии Истиқлол аз мухолифатҳои сиёсӣ раҳоӣ меҷӯяд. Бад-ин лиҳоз, дар низоми тарбия баҳс дар мавриди мавқеи қудрати сиёсӣ ба миён меояд, ки ҳолати тарбия мураттаб гардад, ки таваҷҷӯҳ бештар ба суннатҳои Истиқлол афзояд. Албатта Истиқлол таърифи хос дорад, ки ин таъриф дар калимаи «ватан» ҷорӣ аст. Дар фазои ватани соҳибистиқлол инсон ва рафтори он ба худшиносӣ ва шинохти миллӣ инсонил мегардад. Инсон дар фазои бесуботи маънавӣ-ахлоқӣ наметавонад фазои худогоҳиро тағйир диҳад ва бо ифодаи худ онро ташреҳ диҳад. Он чи ки инсон ин ҷо дар назар дорем, таърихи худогоҳӣ ва нерӯи ахлоқии инсон ва рафтор аст. Рафтори одамӣ дар чунин ҳолат ба ду қисм аст: амали таҳти ихтиёр доштан, аз ҷумла ҳаёти иҷтимоӣ, ки ба рафтори инсон таъсир дорад ва таҳти иродаи инсон қарор дорад ва дар ин ҳолат, шаклдиҳии хусусиятҳои рафтори худшиносӣ ва шинохти миллӣ ба амал меояд. Манзури инсон аз ҳадафи тарбия дар ин замина зарурияти ҳаинсонн омили иродаи инсон баҳри ҷиҳатгирии сиёсӣ аст, ки рафтор ва ниҳодҳои иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва тарбия, таҳти таъсири давлат бояд қарор дошта бошад. Арз менамоем, ки баррасии худшиносӣ ва шинохти миллӣ, ҷузъи фарҳанги миллӣ аст, ки таъсири созанда ва созмондиҳанда дорад.

Таърихи инсоният ҳамеша талошро барои Истиқлол шаҳодат медиҳад ва ҳоло бахши зиёди ҷаҳон маънои ин калимаро медонанд. Дар ростои эътиқод ба Истиқлол, ки таърих аст, маънои воқеии калима дарк карда мешавад. Дар таърих, худкомагӣ, тафриқаситезӣ ба ҳеҷ ваҷҳ пешоҳанги мардум набуд. Дар воқеъ, инсон он гоҳ доноӣ ва тавоноӣ дорад, ки Истиқлол дошта бошад, дар ин партав худшиносу шинохти миллӣ дошта бошад ва тавонад зеҳну фикр ва ақли худро ба кор гирад ва дар роҳи таҳқиқи ормонҳои миллӣ саъй намояд, чунин шароит барои инсон фарҳанги миллӣ доштан аст.

Аҳамияти худшиносӣ ва шинохти миллӣ ин аст, ки агар инсон ба пирузӣ ва мақоме нарасида бошад, ҳаргиз тақвои сиёсӣ надорад ва нисбат ба кишвари худ бепарво аст. Албатта, мақом ва шарафи инсон ба шароити иҷтимоӣ, яъне тарбия рабт дорад. Агар ҳамаи инсон ба ҳамбастагии шинохти миллӣ саъй намоем ва назари худро дар ин партав ба дурустӣ бифаҳмем, иштибоҳоту нодониҳои худро беҳтар пай барем, ин амали бузурги инсон дар роҳи Истиқлол аст. Таъкид медорем, ки барои Истиқлол ақл ва мантиқ қувватарин аслиҳа аст ва касоне, ки ба он такяи комил доранд, барои таъсир ба дигарон, ба иттилооти нодурусти шабаҳҳои иҷтимоӣ рӯй намеоваранд.

Гуфтаанд, ки агар худшиносӣ ва шинохти миллӣ набошад, шахсият таҷаллӣ намегардад ва адолат ҳам таҳқиқ намеёбад. Ҳалорд Ласки ақида дорад, ки бидуни шинохти миллӣ Истиқлол ҳадаф надорад. Манзури вай аз ин гуфта он аст, ки дар баҳрагирӣ аз фурсатҳои Истиқлол тарбияи худогоҳии миллӣ муҳим аст.

Афлотун Истиқлолро дар пояи ахлоқи сиёсӣ устувор медонанд ва изҳор медошт, ки дониши сиёсӣ бояд муқаддам ба ҳар чизе бошад ва мардумро ба вазоифи ахлоқӣ ошно созад. Арасту гуфтааст: «инсон ҳайвоне аст сиёсӣ», вале дигар нагуфтааст, ки инсоне, ки аз сиёсат безор аст, чист? Ӯ ақида дошт, ки дониши сиёсӣ бояд омӯзонида шавад, ки беҳтарин ҳукумат кадом аст ва хусусияти он чист, зеро сиёсат бархурду кашмакашиҳое аст ва хирадманд дар сиёсат бояд дармони дардҳои ҷомеаро бишиносад. Умуман, илми сиёсат, басе васеъ аст ба фанҳои бисёр ва баҳсҳои бешумор тақсим мегардад ва камтар одаме ёфт мешавад, ки ба ин илм иҳотаи комил дошта бошад, зеро таърифи илми сиёсат он аст, ки идораи корҳои муштарак вазифаи ҳукумат аст. Сиёсат илми ҳукумат ба кишвар ва фани ҳукумат ба ҷомеаи инсонӣ аст.

Инсон, имрӯз наметавонем, худшиносӣ ва шинохти миллии хешро бо ахлоқи сиёсии маҳдуд, тарғиб намоем, зеро ансоре, ки нисбати Истиқлол огоҳии хуб надоранд, ки ахлоқи сиёсии маҳдуд доранд, яъне эҷоди фикрӣ надорад ва аз (Истиқлол) ҳеҷ интизоре ҳам дошта наметавонанд.

Инсоне, ки аз миллатдӯстӣ, қонунгузорӣ огоҳ нест, табъи сиёсӣ надоранд, ин гуна инсон иттиллои хосе ҳам аз худшиносӣ ва шинохти миллӣ дошта наметавонад. Ин гуна инсон барои ҳал ва рафъи мушкилотҳои душвори пешомада худаш дар таълуқа аст. Мақсади худшиносӣ ва шинохти миллӣ, ки дарку фаҳми Истиқлол аст, дар мадди аввал тарбияи ахлоқи сиёсӣ аст. Ахлоқи сиёсӣ дар он нуқта аст, ки бо тавсияҳои худшиносӣ ва шинохти миллӣ иртибот дорад, ба маънои дигар, тавассути дарки сиёсии Истиқлол дониста мешавад, зеро маҳз ин ҳолат, худшиносӣ ва шинохти миллӣ бо таври куллӣ, ҳамбастагӣ ва як-порчагии зиндагии иҷтимоиро равшан мекунад. Ахлоқи сиёсӣ на барои меъёри санҷиши рафтори инсон аст, балки барои пешбинии рафтори инсон дар мавриди муайян аст. Тазаккур медиҳем, ки дар солҳои дур илми сиёсатро «арбоби илм» меномиданд. Имрӯз сиёсат бо зиндагии мардум омехта аст, ки таъсир мегузорад. Паҳлӯҳои моддӣ ва маънавии зиндагӣ бо сиёсат алоқаманд аст, аз ин рӯ, сиёсат дар ҳамаи паҳлӯҳои зиндагии иҷтимоӣ, иқтисодӣ, фарҳангӣ инсонро дар бар мегирад. Сиёсат ин шинохти сиёсат аст, аз ин лиҳоз, ба ҳамаи илмҳое, ки зиндагии иҷтимоиро меомӯзанд, иртибот дорад ва дастовардҳои илмии онҳоро истифода мекунад. Бо чунин ҷойгоҳ, сиёсат дар байни илмҳои иҷтимоӣ, яъне тарбия нақши муҳим дорад. Алоқамандии сиёсат бо тарбия дар он аст, ки сиёсат тарбияро дар худ ворид мекунад. Дар сиёсат бояд инсонҳияти фаъолиятҳои сиёсӣ, чигунагии ниҳодҳои сиёсӣ, ҷойгоҳи сиёсат дар тарбия, аз нуқтаи назари илмӣ баррасӣ карда шавад. Илми сиёсат, ки ба робитаи сиёсии инсонҳо сарукор дорад, наметавонад, масъалаи тарбияро нодида бигирад. Олими америкоӣ Липманн мегӯяд: «бузургтарин хатои тафаккури сиёсии инсон ин аст, ки он берун аз ишора ба тарбия аст». Тарбия рафтори инсон аст ва амали инсонро тавзеҳ медиҳад. Тарбия ин баррасии зеҳн ва рафтори инсон дар шакли инфиродӣ ва гурӯҳӣ аст ва ногузир амал ё фаъолияти инсонро шарҳ медиҳад. Тарбия мафҳуми иҷтимоӣ аст, ки ба сиёсат пайванд аст. Илми сиёсат решаи тарбияи худшиносӣ ва шинохти миллӣ мавзӯи таблиғоти муҳими Истиқлол аст, ки давлатдории миллиро дар рафтори сиёсӣ ташвиқ мекунад ва ӯро ҳамчун аз замири худогоҳӣ мешуморад. Сиёсат комилан ошкор намудааст, ки инсон бо вуҷуди он, ки аз ақлу мантиқ бархурдор аст, бояд мавриди ҳамешаи тарбия қарор дошта бошад. Ин баррасиҳо нишон медиҳанд, ки ноогоҳӣ аз худшиносӣ ва шинохти миллӣ хатар дорад. Ин хатар, дар ниҳоят таҳти таъсири эҳсосот ва ангезаҳои ғайриақлонӣ қарор мегирад. Маҳз бо таблиғу тарвиҷи Истиқлол ин ангезаҳои инсон бартараф карда мешаванд ва бо ин тартиб метавон ин ангезаҳо масири ахлоқ карда шаванд. Яъне, дар тарбияи худшиносӣ ва шинохти миллӣ бояд муҳдудиятҳо дар тарбия бартараф карда шаванд ва он чи аз назари тарбия нодуруст аст, наметавонад, аз лиҳози сиёсӣ дуруст бошад.

Маърифати худшиносӣ ва шинохти миллӣ ба ватан асмои худогоҳӣ аст. Маҳз ҳамин маърифати худшиносӣ ва шинохти миллӣ пойгоҳ андар ниҳоди ҳамаи инсонҳо қарор дорад. Асоси худшиносӣ ҳамчун рутба аз шинохти миллӣ оғоз мегардад ва ҳуҷҷати аслии байни инсон ва ватан аст. Усулан тадбир ва таваҷҷӯҳ ба ин мавзуъ, ҳақиқати воқеӣ аст, зеро дар фалсафа шинохти миллӣ усули ҳайсияти ватан муҳим аст. Эҳтиёҷ ба худшиносӣ ва шинохти миллӣ эҳтиёҷ ба ватан аст, ки ба Истиқлол тавъам аст.

Худшиносӣ – ин шеваи мафҳумсоз аз мафҳуми ватандорӣ таркиб ёфтааст; тасвири ватан аст, ки дар диққати инсон вуҷуд муяссар аст. Маҳз ин ҷо, тасвир ва тавсияи меҳри ватан вуҷуди инсонӣ дорад.

Аз ин ҷо, шакли эҳтиёҷ ба ватан раҳоӣ ва дарёфте аст ва агар ашхосе, ки аз ин тариқ ба Ватан иқрор нагардад ва ҷиҳати адами тадбир ба он нанигаранд, гуноҳ ва бемории қалбии ӯ аст.

Дар ниҳоят, то ҳол дар кишвар бо шеваҳову мақомҳо ва унвонҳои гуногун худшиносӣ ва шинохти миллӣ дар «партави» Истиқлол баррасӣ карда мешавад, ки аз муҳтавои тафаккури хоси ватанпарастӣ фарсахҳо дур аст. Агар мо тавонем ин фалсафаро тақвият диҳем, ҳикмату адолати Истиқлолро дар низоми худшиносӣ ва шинохти миллӣ пайванд созем ва қудрати ақлию маърифатии онро дар ватану ватандорӣ густурда намоем: чи суде барои истеҳкоми меҳрпарастӣ нисбат ба «ватан» ҷойгоҳи миллӣ гирифтан.

Чунончӣ таъкид кардем, аҳамияти ин «тафаккури хос» агар дар худшиносӣ ва шинохти миллӣ, дар мавқеи ақлу маърифат таҳлилу андоза медошт, маорифи Истиқлол, аз дидгоҳи «ватан» беҳтару возеҳтар дарки миллӣ мегирифт. Бо ин ҳама, мо дар таҳлили паҳлӯҳои ҳикматдоштаи худшиносӣ ва шинохти миллӣ андешаҳо ва андозаҳои тобандаи мартабаи суддоштаро ҷӯстуҷӯ накардем. Бо ин ҳама мо роҷеъ ба худшиносӣ ва шинохти миллӣ пажӯҳишҳои гаронмоя нанамудем, ки барои миллат роҳнамои судбахши парастиши Истиқлоли кишварро дошта бошад. Дар аксари навиштаҳои ин инсон мавзӯи худшиносӣ ва танҳо «офоқӣ» таҳлил ёфтааст, ки мӯҳтавои шинохти миллӣ надорад. Бинобар ин, барои аҳли зиёи кишвар муҳим аст, ки «ватан»-ро на ба ҳайси «муҳити атроф», балки ҳамчун мавзӯи зеҳнии миллат баррасӣ намоянд. Агар ба ин усулу мақом, «ватан» арзиш дода шавад, мувофиқати он ба миллат зуҳури лозимӣ дошта метавонад.

Дидгоҳест, ки нақши худшиносӣ ва шинохти миллӣ амри «ватан» аст ва эътиқод ба он «тазаккури хос» - тарғиби Истиқлол аст ва ин тазаккури хос роҳи воқеии хештаншиносӣ барои шинохти «ватан» аст.

Нахустин қадам, вазъи «ҳолу аҳволи» худшиносӣ ва шинохти миллӣ дар кишвар аст. Худшиносӣ ва шинохти миллӣ баҳри он аст, ки парастиши Истиқлол то ҳадди мумкин возеҳ карда мешавад. Аминсон, муносибати инсон, ба ин масъала мисли он аст, ки «офтоб ояд далели офтоб» аст, ҳол он, ки офтоб аз азал меояд.

Тарбия дар акси худшиносӣ ва шинохти миллӣ намудор аст. Тарбия ин низом, ҳадаф, ормони миллӣ ва ифтихор аз соҳибистиқлолӣ аст. Бузургони мо гуфта буданд, «тутиро бо нишон додани тутӣ метавон сухангуфтан ёд дод ва аз ин рӯ ӯро дар баробари ойина нигоҳ бояд дошт, то акси худро бубинад».

Саидзода М.Ё. – ходими хурди шуъбаи

масоили мубрами илмҳои

ҳуқуқи конститутсионии ИДҲ АМИТ